Το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν περιφρονεί το διεθνές δίκαιο

Το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν περιφρονεί το διεθνές δίκαιο Posted on 08/07/2018, 00:00 By Ibrahim Warde and Βασίλης Παπακριβόπουλος (μετάφραση) To αρθρο έχει δημοσιοποιηθει στη Monde Diplomatique την 8-7-2018 Στις 8 Μαΐου, ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε, συμμορφούμενος με τις επιθυμίες του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας, να αποσύρει την υπογραφή της χώρας του και να δρομολογήσει μια δυναμική αναμέτρηση με το Ιράν. Τα ριψοκίνδυνα στοιχήματα, η περιφρόνηση του νόμου και τα σκληρά χτυπήματα ενάντια στους εταίρους του στις επιχειρηματικές δραστηριότητες, είναι συνήθεις πρακτικές για τον Νεοϋορκέζο πρώην μεγαλοεργολάβο. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, εκείνο που απειλείται είναι η ειρήνη σε μια ολόκληρη περιοχή του πλανήτη. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχτισε την καριέρα του πάνω στην αρχή ότι τα πάντα μπορούν να αναδιαπραγματευθούν. Μόλις ολοκληρωνόταν η ανέγερση ενός κτιρίου, ο μεγαλοεργολάβος επικαλούνταν κακοτεχνίες (ή κατέφευγε σε οποιοδήποτε άλλο πρόσχημα) προκειμένου να αρνηθεί να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις του. Επέβαλε τότε νέους όρους στους εργολάβους και τους άλλους επαγγελματίες, αναγγέλλοντάς τους, λόγου χάρη, «θα σας πληρώσω μονάχα το 75% του συμφωνηθέντος ποσού». Επρόκειτο για μια μη διαπραγματεύσιμη πρόταση, του τύπου «take it or leave it». Το μόνο που απέμενε σε όσους αρνούνταν ήταν να εμπλακούν σε πολυδάπανες δίκες με αβέβαιη έκβαση, καθώς απέναντί τους θα έβρισκαν δεινούς δικηγόρους ασκημένους στην στρεψοδικία. Το 2004, στο βιβλίο του Trump: Think Like a Billionaire («Σκέψου σαν δισεκατομμυριούχος»), συμβούλευε τους αναγνώστες του «πάντα να αμφισβητούν τα τιμολόγια». Ήταν πασίγνωστος κακοπληρωτής και πολλοί προμηθευτές ή τράπεζες αρνούνταν να συνεργαστούν μαζί του (1). Το 2007, στο Think Big and Kick Ass: In Business and Life («Να είσαι φιλόδοξος και να τους τσακίζεις, τόσο στις μπίζνες όσο και στη ζωή»), δήλωνε ότι «του αρέσει να συντρίβει το αντίπαλο στρατόπεδο και να μαζεύει όλα τα κέρδη» και ότι αδιαφορούσε για τους τραπεζίτες που έχασαν τα χρήματα που του είχαν δανείσει. «Δικό τους είναι το πρόβλημα και όχι δικό μου. Τους είπα ότι δεν έπρεπε να μου τα είχαν δανείσει». Η Deutsche Bank, ο μοναδικός θεσμικός παίκτης του χρηματοοικονομικού τομέα που συνεχίζει να συναλλάσσεται με τις επιχειρήσεις Τραμπ, απέκτησε μια εξαιρετικά διδακτική εμπειρία. Το 2008, στο αποκορύφωμα της χρηματοοικονομικής κρίσης, έκανε αγωγή στον μεγαλοεργολάβο επειδή δεν είχε εξοφλήσει οφειλές 40 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο Τραμπ αντεπετέθηκε, ζητώντας από την τράπεζα το εντυπωσιακό ποσό των 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ισχυρίστηκε ότι τα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπιζε οφείλονταν στην χρηματοοικονομική κρίση και ότι η Deutsche Bank αποτελούσε έναν από τους υπεύθυνους που προκάλεσαν αυτήν την κρίση… Η τράπεζα του παραχώρησε πενταετή περίοδο χάριτος (2). Ο μελλοντικός πρόεδρος δεν άργησε να κατανοήσει ότι η απειλή της προσφυγής στα δικαστήρια μπορούσε να έχει αποτρεπτικά αποτελέσματα. Εκτιμάται ότι ενεπλάκη, ως μηνυτής ή ως κατηγορούμενος, σε περισσότερες από 3.500 δίκες.

Νεοφερμένος στην πολιτική, ο Τραμπ ο Τραμπ είχε υποσχεθεί να θέσει στην υπηρεσία της Αμερικής το ταλέντο του ως του «μεγαλύτερου διαπραγματευτή στην ιστορία». Ανακοίνωνε ότι, αμέσως μετά την εκλογή του, θα φρόντιζε «να σκίσει τη φριχτή συμφωνία της Βιέννης» για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, καθώς επίσης και την συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα. Το γεγονός ότι αυτές οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου ή ότι τα υπόλοιπα μέλη που τις έχουν υπογράψει αντιτίθενται σε αυτήν την ενέργεια τον αφήνει αδιάφορο. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούσε ως ελέω Θεού αφεντικό και η άγνοιά του ως προς την Ιστορία και τη διπλωματία συνδυάστηκαν με την επιθυμία του να απαλλαγεί από την κληρονομιά του προκατόχου του. Καθώς επιθυμεί να έρθει σε ρήξη με τις συμβατικότητες, συνήθως επαφίεται στο ένστικτό του και αρκείται στη μεταφορά στο επίπεδο των διπλωματικών σχέσεων όλων των πρακτικών που επεξεργάστηκε κατά τη διάρκεια της καριέρας του ως εργολάβος και ως βεντέτα των ριάλιτι σόου. Το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης υπογράφηκε στη Βιέννη στις 14 Ιουλίου 2015 από το Ιράν και τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο), καθώς και από τη Γερμανία, μετά από αρκετά χρόνια σκληρών διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, στις 20 Ιουλίου 2015, η συμφωνία επικυρώθηκε ομόφωνα με το ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σε αντάλλαγμα για τον τερματισμό του στρατιωτικού ερευνητικού πυρηνικού προγράμματος της χώρας και την έναρξη διεθνών ελέγχων που θα κλιμακώνονταν μέχρι το 2025, θα αίρονταν σταδιακά οι κυρώσεις που το Συμβούλιο Ασφαλείας είχε επιβάλει το 1995 στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν.

Οι αναμενόμενες θετικές οικονομικές επιπτώσεις αποτελούσαν μια ουσιώδη συνιστώσα της συμφωνίας. Όμως, παρά το γεγονός ότι όντως αυξήθηκαν οι συναλλαγές του Ιράν με το εξωτερικό, το συνολικό αποτέλεσμα απέχει πολύ από την αναμενόμενη ραγδαία άνοδο που αναμενόταν πριν από τρία χρόνια, κυρίως λόγω της διατήρησης των παλαιότερων κυρώσεων που είχαν επιβληθεί από το αμερικανικό Κογκρέσο το 1979, την επαύριο της ισλαμικής επανάστασης. Για πολλούς Ιρανούς, η κακοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν προφανής: οι αμερικανικές αρχές εξακολουθούσαν να κρατούν μια διφορούμενη στάση στο ζήτημα των συναλλαγών σε δολάρια, ώστε να αποθαρρύνονται οι επίδοξοι επενδυτές ή εξαγωγείς. Ωστόσο, για τις εξαγωγικές χώρες, η πρόοδος που σημειώθηκε δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αμελητέα. Για παράδειγμα, το ύψος των γαλλικών εξαγωγών προς το Ιράν τριπλασιάστηκε, από 500 εκατομμύρια ευρώ την εποχή της υπογραφής της συμφωνίας στο 1,5 δισεκατομμύριο το 2017. Παρά το γεγονός ότι συχνά χαρακτηρίζεται «κράτος παρίας», το Ιράν σεβάστηκε τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει, όπως βεβαιώνουν τόσο ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας όσο και οι περιοδικές πιστοποιήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης. Έτσι εξηγείται εξάλλου το γεγονός ότι ο πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του στις 20 Ιανουαρίου 2017, κατήγγειλε την συμφωνία μονάχα στις 8 Μαΐου 2018. Τόσο ο υπουργός Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον όσο και ο στρατηγός Χέρμπερτ Ρέιμοντ ΜακΜάστερ, σύμβουλος του προέδρου για ζητήματα εθνικής ασφαλείας, αναγνώριζαν τις θετικές πλευρές του κειμένου της συμφωνίας και αντιτίθεντο στην απόσυρση των ΗΠΑ. Ο Τραμπ απέκτησε απόλυτη ελευθερία κινήσεων μονάχα μετά την αποπομπή τους και την αντικατάστασή τους από «γεράκια», τον Μάικλ Πομπέο και τον Τζον Μπόλτον αντίστοιχα. Αν και καμία από τις χώρες που είχαν υπογράψει τη συμφωνία δεν ακολούθησε τις Ηνωμένες Πολιτείες στην απόφασή τους να αποσυρθούν από αυτήν, η απόφαση της Ουάσιγκτον θα έχει βαρύτατες συνέπειες για τις σχέσεις της με την Ευρώπη, λόγω της επαναφοράς των κυρώσεων που προβλέπονται εις βάρος των αμερικανικών ή των ξένων επιχειρήσεων που θα συνεχίσουν να συναλλάσσονται με το Ιράν. Απρίλιος 2015, η συνάντηση υπουργών Εξωτερικών που έθεσε το πλαίσιο της συμφωνίας της Βιέννης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτά επί προεδρίας Ομπάμα – επί προεδρίας Τραμπ, οι υπογεγραμμένες συμφωνίες δεν παίζουν και τόσο μεγάλο ρόλο…

Η απάντηση της Μάργκαρετ Θάτσερ το 1982 Το ζήτημα της ισχύος των νόμων των Ηνωμένων Πολιτειών εκτός της επικράτειάς τους ανάγεται στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Μετά την επιβολή του στρατιωτικού νόμου στην Πολωνία, στις 13 Δεκεμβρίου 1981, ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρήγκαν απαγόρευσε σε πρώτη φάση στις αμερικανικές εταιρείες να συμμετάσχουν στην κατασκευή ενός αγωγού που θα τροφοδοτούσε τις ευρωπαϊκές χώρες με φυσικό αέριο από τη Σιβηρία. Τον Ιούνιο του 1982, το εμπάργκο επεκτάθηκε στις θυγατρικές τους, καθώς επίσης και στις ξένες εταιρείες με άδεια εκμετάλλευσης αμερικανικών σημάτων, με πρόσχημα ότι η Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να επωφεληθεί από τις αμερικανικές τεχνολογίες. Αυτή η απόφαση προκάλεσε σάλο: τα αντίποινα των θιγόμενων ευρωπαϊκών κρατών υποχρέωσαν τις ΗΠΑ να υπαναχωρήσουν. Διότι, παρ’ όλο που η Ουάσιγκτον διαθέτει όντως το όπλο της επέκτασης της ισχύος των νόμων της εκτός της επικράτειάς της, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν τη δυνατότητα να ανταπαντήσουν με νόμους που απαγορεύουν στις εταιρείες τους να υπόκεινται σε ξένη νομοθεσία. Μολονότι η Βρετανή πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ ήταν η μεγαλύτερη σύμμαχος του Ρόναλντ Ρήγκαν, σε αυτό το ζήτημα παρέμεινε άκαμπτη. Δήλωσε ότι, για λόγους αρχής, οι επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου οφείλουν να τιμούν τις εμπορικές δεσμεύσεις τους. Επικαλέστηκε έναν νόμο αναστολής της νομικής ισχύος (Protection of Trading Interests Act) που είχε ψηφιστεί το 1980 και απαγορεύει στις βρετανικές επιχειρήσεις να συμμορφώνονται με τις προσταγές των ΗΠΑ όταν διακυβεύεται το εθνικό συμφέρον. Στην Γαλλία, ο Ζαν Πιέρ Σεβενεμάν, τότε υπουργός Έρευνας και Βιομηχανίας, στηρίχθηκε σε ένα διάταγμα του 1959 που είχε εκδοθεί από τον στρατηγό Ντε Γκολ και έδωσε εντολή στην εταιρεία Dresser-France, θυγατρική ενός αμερικανικού μηχανολογικού ομίλου, να αγνοήσει τις προσταγές της μητρικής εταιρείας. Τελικά, η Ουάσιγκτον υποχώρησε και οι κυρώσεις ήρθησαν τον Νοέμβριο του 1982. Ωστόσο, μετά τον Ψυχρό Πόλεμο παρατηρήθηκε αύξηση των απαιτήσεων για εξωεδαφική ισχύ των νόμων, με πρόσχημα ότι η παγκοσμιοποίηση οφείλει να συνοδεύεται από κοινούς κανόνες. Μόνο το 1996, οι Ηνωμένες Πολιτείες ψηφίζουν δύο νόμους που στηρίζονται σε αυτήν την αρχή. Ο νόμος Helms-Burton έχει ως στόχο τις ξένες εταιρείες που επενδύουν στην Κούβα, ενώ ο νόμος Amato-Kennedy έχει ως πεδίο εφαρμογής το Ιράν και την Λιβύη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταπαντά υιοθετώντας έναν μηχανισμό αναστολής της ισχύος τους που απαγορεύει σε οποιοδήποτε ευρωπαϊκό φυσικό ή νομικό πρόσωπο να υπόκειται σε νομοθετικές, διοικητικές ή δικαστικές πράξεις που αποφασίζονται από ξένη δύναμη. Επίσης, προσφεύγει στο Όργανο Επίλυσης Διαφορών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου προκειμένου να αμφισβητήσει την εξωεδαφική εφαρμογή αυτών των νόμων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μάλιστα συνέταξε έναν κατάλογο αμερικανικών επιχειρήσεων στις οποίες θα μπορούσαν να επιβληθούν συμμετρικές κυρώσεις. Η επίδειξη αποφασιστικότητας αποδείχθηκε αποτελεσματική: οι ΗΠΑ δέχθηκαν την αναστολή των συστημάτων επιβολής κυρώσεων όσον αφορά τους Ευρωπαίους, οι οποίοι με τη σειρά τους απέσυραν την προσφυγή ενώπιον του ΠΟΕ.

Τι συνέβη έκτοτε; Βεβαίως, μεσολάβησε το σοκ της 11ης Σεπτεμβρίου. Έτσι, ο παγκόσμιος χαρακτήρας της τρομοκρατίας φάνηκε να δικαιολογεί, για παράδειγμα, την επιτήρηση των χρηματοοικονομικών ροών σε πλανητικό επίπεδο. Ο νόμος USA Patriot Act (Uniting and Strengthening America by Providing Appropriate Tools to Intercept and Obstruct Terrorism, «Συσπείρωση και ενίσχυση της Αμερικής με την παροχή κατάλληλων εργαλείων για την ανάσχεση και την εξουδετέρωση της τρομοκρατίας») εξασφαλίζει διευρυμένες αρμοδιότητες στην εκτελεστική εξουσία. Το «εξωφρενικό προνόμιο» του αμερικανικού νομίσματος, όπως το χαρακτήριζε παλαιότερα ο στρατηγός Ντε Γκολ, αποκτά μια νέα διάσταση: όλες οι συναλλαγές σε δολάρια υπόκεινται στο εξής στο αμερικανικό δίκαιο, ακόμα και όταν πραγματοποιούνται εκτός της επικράτειας των Ηνωμένων Πολιτειών. Γίνεται τότε λόγος για μια «παγκοσμιοποίηση της συμμόρφωσης με την Αμερική». Είτε ως προσταγές είτε λόγω μιμητισμού, οι νόμοι και οι πρακτικές των ΗΠΑ διεθνοποιούνται. Είτε πρόκειται για την καταπολέμηση του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας είτε για τις εκστρατείες κατά της διαφθοράς, οι νομοθεσίες που υιοθετούνται ανά τον κόσμο αποτελούν μια αντιγραφή της αμερικανικής νομοθεσίας (3). Πολύ συχνά, η αμερικανική δικαιοσύνη είναι εκείνη που δρομολογεί δικαστικές διώξεις και επιβάλλει κυρώσεις σε ξένα φυσικά και νομικά πρόσωπα για παραβάσεις πραγματοποιημένες εκτός αμερικανικής επικράτειας. Έτσι, τον Ιούνιο του 2014, η γαλλική τράπεζα BNP Paribas καταδικάστηκε να καταβάλει πρόστιμο 8,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο αμερικανικό δημόσιο επειδή είχε παραβιάσει, μέσω της ελβετικής θυγατρικής της, τα εμπάργκο που είχαν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες στην Κούβα, στο Ιράν και στο Σουδάν (4). Τα τελευταία χρόνια, αρκετές ευρωπαϊκές πολυεθνικές πιάστηκαν στα δίχτυα του Foreign Corrupt Practices Act (FCPA), ενός νόμου του 1977 που απαγορεύει την δωροδοκία ηγετών τρίτων χωρών προκειμένου να επιτευχθεί η σύναψη εμπορικών συμβάσεων. Αρκετές επιχειρήσεις οφείλουν να πληρώσουν σημαντικά πρόστιμα, ανάμεσά τους η γαλλική Alstom (722 εκατομμύρια δολάρια το 2014) και η γερμανική Siemens (800 εκατομμύρια δολάρια το 2008). Αρκεί μία σύνδεση, ακόμη και ισχνή, προκειμένου να θεωρηθεί η αμερικανική δικαιοσύνη αρμόδια να επιληφθεί της υπόθεσης: στην περίπτωση της BNP Paribas, οι συναλλαγές είχαν πραγματοποιηθεί σε δολάρια. Η διατήρηση τραπεζικού λογαριασμού στις ΗΠΑ, ακόμη και η ανταλλαγή ηλεκτρονικών μηνυμάτων που περνούν από διακομιστές εγκατεστημένους σε αυτές, μπορούν επίσης να ανοίξουν τον δρόμο για δικαστικές διώξεις.

Μια αντιπαραγωγική στρατηγική Παρ’ όλα αυτά, η υπόθεση των κυρώσεων εναντίον του Ιράν σηματοδοτεί μια ρήξη. Την ίδια ακριβώς ημέρα που πραγματοποιήθηκε η καταγγελία της συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ο Ρίτσαρντ Γκρενέλ, ο νέος Αμερικανός πρεσβευτής στο Βερολίνο, δημοσίευσε ένα tweet που θύμιζε σουλτανικό φιρμάνι: «Οι γερμανικές επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με το Ιράν οφείλουν να αποσυρθούν αμέσως!» (Στη συνέχεια θα ισχυριστεί ότι το εννοούσε ως ηθική υποχρέωση). Όσο για τον νέο υπουργό Εξωτερικών Μάικλ Πομπέο, υποσχέθηκε ότι θα γονατίσει τα κράτη που βοηθούν το Ιράν, εκτός κι αν η Τεχεράνη αποδεχθεί δώδεκα όρους, οι οποίοι ουσιαστικά αποτελούν συνθηκολόγηση άνευ όρων. Με μια δεκασέλιδη εγκύκλιο, η Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (Office of Foreign Assets Control, OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών έδωσε στη δημοσιότητα τον κατάλογο των νομοθετικών ρυθμίσεων που θα διέπουν την επαναφορά των κυρώσεων. Οι κυρώσεις που είχαν χαρακτηριστεί «δευτερογενείς» και είχαν αρθεί με τη συμφωνία της Βιέννης επαναφέρονται εντός 90 ημερών (δηλαδή μέχρι τις 6 Αυγούστου) για τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και 180 ημερών (δηλαδή μέχρι τις 4 Νοεμβρίου) για τον πετρελαϊκό τομέα. Για όσες εταιρείες ενδεχομένως αρνηθούν να συμμορφωθούν με τους νέους κανονισμούς, σύμφωνα με απόφαση του Τραμπ, υπάρχει η δυνατότητα να ενταχθούν σε έναν κατάλογο επιχειρήσεων (Specially Designed Nationals List), των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία μπορούν να παγώσουν και με τις οποίες οι Αμερικανοί πολίτες και τα αμερικανικά νομικά πρόσωπα δεν θα έχουν δικαίωμα να συναλλάσσονται. Κατά τη διάσκεψη κορυφής της Σόφιας (16-17 Μαΐου), οι Ευρωπαίοι ηγέτες διακήρυξαν την ομόφωνη επιθυμία τους να παραμείνουν στη συμφωνία (ευσεβής πόθος…), χωρίς καν να αναφερθούν στο παραμικρό ενδεχόμενο προσφυγής ενώπιον του ΠΟΕ. Η μοναδική χειροπιαστή εξαγγελία συνίστατο στην ενεργοποίηση ενός νόμου για την αναστολή της ισχύος ξένων νόμων (ψηφισμένου το 1996), ο οποίος αποσκοπεί στην εξουδετέρωση των εξωεδαφικών επιπτώσεων των αμερικανικών κυρώσεων. Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρυνό Λε Μαιρ πρότεινε στις 11 Μαΐου τη δημιουργία ανεξάρτητων μηχανισμών χρηματοδότησης για τις επενδύσεις στο Ιράν και την αποζημίωση από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσων επιχειρήσεων ενδέχεται να πληγούν από τον μηχανισμό δευτερογενών κυρώσεων που επανενεργοποίησαν οι ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν είναι διόλου βέβαιο ότι θα κατορθώσει να πείσει τους Ευρωπαίους ομολόγους του ενώ, από την άλλη πλευρά, για μια επιχείρηση, το σύνολο αυτών των μέτρων φαντάζει ασήμαντο μπροστά στην απειλή να χαθεί η αμερικανική αγορά. Από την στιγμή της εκλογής του, ο Τραμπ αποστασιοποιείται διαρκώς από την Ευρώπη. Οι εκλεκτικές συγγένειές του με τα αυταρχικά καθεστώτα και η ευθυγράμμισή του με τις θέσεις του Ισραήλ και των περισσότερων χωρών του Περσικού Κόλπου για όλα τα ζητήματα που αφορούν το Ιράν, άφηναν να διαφανεί μια μείζων αντιπαράθεση με τους υπερατλαντικούς συμμάχους του. Όμως, τα διδάγματα της Ιστορίας είναι αποκαλυπτικά για τους κινδύνους που εγκυμονεί για την αμερικανική ηγεμονία η εμμονή στην μονόπλευρη ανάληψη δράσης. Πριν από είκοσι περίπου χρόνια, το 1997, τρεις στενοί διπλωματικοί συνεργάτες των προέδρων Τζίμι Κάρτερ, Τζορτζ Μπους και Μπιλ Κλίντον, οι Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, Μπρεντ Σκόουκροφτ και Ρίτσαρντ Μέρφυ αντίστοιχα, προειδοποιούσαν: «Η πολιτική των μονόπλευρων αμερικανικών κυρώσεων εναντίον του Ιράν αποδείχθηκε ανεπαρκής και η απόπειρα να εξαναγκασθούν οι υπόλοιπες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών υπήρξε λανθασμένη. Ο εκφοβισμός μέσω της εξωεδαφικής επέκτασης της ισχύος των αμερικανικών νόμων προκάλεσε περιττές εντάσεις ανάμεσα στην Αμερική και στους κυριότερους συμμάχους της και απείλησε τη διεθνή τάξη πραγμάτων του ελεύθερου εμπορίου, την οποία οι ΗΠΑ έχουν επί δεκαετίες προωθήσει» (5). Alexandra Berzon, «Donald Trump’s business plan left a trail of unpaid bills», «The Wall Street Journal», Νέα Υόρκη, 9 Ιουνίου 2016. Βλ. επίσης, «ΗΠΑ: Ο θρίαμβος του παρανοϊκού πολιτικού λόγου», «Le Monde diplomatique – ελληνική έκδοση», Ιανουάριος 2017, https://monde-diplomatique.gr/?p=1812 Richard Cohen, «Why Trump’s handling of a Deutsche Bank loan is so foreboding», «The Washington Post», 19 Ιουλίου 2017. Βλ. «L’internationalisme de la compliance à l’américaine», «Audit, risques et contrôle», Ν° 004, Παρίσι, 4ο τρίμηνο 2015. Βλ. «Les Etats-Unis mettent les banques à l’amende» και Jean-Michel Quatrepoint, «Au nom de la loi… américaine», «Le Monde diplomatique», Ιούλιος 2014 και Ιανουάριος 2017 αντίστοιχα. Zbigniew Brzezinski, Βrent Scowcroft και Richard Murphy, «Differential containment», «Foreign Affairs», Νέα Υόρκη, Μάιος-Ιούνιος 1997.

Πηγα και εγώ στην Αρκαδία

Et in Arcadia Ego Πήγα και εγώ στην Αρκαδία ΕΥΓΕΝΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ Το ταξίδι μου στην Αρκαδία ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς. Μία δεκοχτούρα στο ΚΤΕΛ Κηφισού μου έδωσε οδηγίες για την περιοχή. Ένα γλυκό μωράκι ,στην πλαστική του κούνια, με χαιρέτησε καθώς έκατσα στο κάθισμα μπροστά στους γονείς του. Ο αμίλητος σοφέρ με βομβάρδισε με τις άγνωστες συνάμα κακόγουστες επιτυχίες του ελληνικού ρεπερτορίου αλλά τίποτα δεν θα μου άλλαζε την απόφαση να απολαύσω το ταξίδι μου. Η θάλασσα με συνόδευσε κρυφά και φανερά, κατά την διάρκεια των τεσσάρων ωρών κάνοντας την διαδρομή μου ευχάριστη .Θαύμασα μία διαφήμιση κολλημένη σε μία πόρτα στον Άγιο Ανδρέα για σπιτίσια αυγά. Η φαντασία μου έπλασε αμέσως μία εικόνα με πολλά καλάθια στο χολ, σαλόνι και κουζίνα με κότες να κακαρίζουν νευρικά επειδή τα πλήθη αργούν να αγοράσουν τα αυγά τους. Τελικά έφτασα στον προορισμό των ολιγοήμερων διακοπών μου. ¨Έτρεξα αμέσως στην ακτή και έκανα το πρώτο μου μπάνιο στην πεντακάθαρη θάλασσα. Ανείπωτη χαρά, μεγάλη χαλάρωση και κυρίως ευχαρίστηση ότι τα κατάφερα. Έφτασα σε ένα πολλά υποσχόμενο μέρος με απίστευτη ομορφιά, ειδικό για πνευματική ξεκούραση και γαστρονομική απόλαυση. Χάρηκα που έφτασα στην δική μου Αρκαδία όπου θα ζούσα μοναδικές εμπειρίες.

Ποιητές σαν το Βιργίλιο και τον Γκαίτε και ζωγράφοι σαν τον Πουσέν και τους Προραφαηλίτες, έχουν καταπιαστεί με την Αρκαδία. Οι περιηγητές δεν μπορούσαν να λάβουν αυτόν τον τίτλο, αυτήν την ιδιότητα, αν δεν εξερευνούσαν την Αρκαδία. Βασιλείς όπως οι Καρλομάγνοι και πάπες και πριγκίπισσες θέλησαν να συσχετιστούν γενεαλογικά Αρκάδες. Άνθρωποι όπως ο Μπάυρον και ο Θερβάντες θυσίασαν τη ζωή τους ή την υγεία τους στην επανάσταση, φλεγόμενοι από ένα και μόνο πάθος: το αρκαδικό ιδεώδες.Et in Arcadia Ego” ζωγράφισε ο Nicolas Poussin τον δέκατο έβδομο αιώνα. Ο πίνακας απεικονίζει μία βρύση με τρείς βοσκούς γύρω και μία μούσα. Στο Λούβρο. Η σκιά ενός βοσκού θυμίζει πολύ τον Χάρο με το δρεπάνι του σε φάση αναμονής. ¨Όμορφη η Αρκαδία ,ιδανική και μοναδική όμως τι κρύβει; Μία υπενθύμιση του τι μας περιμένει στο τέλος; Τι είναι στην πραγματικότητα η Αρκαδία; Μια υπερτιμημένη έννοια στο μυαλό των ποιητών και ζωγράφων του περασμένου αιώνα; Τι αντιπροσωπεύει η Αρκαδία για την ανθρωπότητα; Γνώση, αξιοπιστία, ησυχία, φιλία, οικογένεια, χαρά ,αγάπη ολοκλήρωση ,αθανασία ,αυτογνωσία.

¨Όλοι κάνουμε κάποτε ένα ταξίδι που κρύβει την έκπληξη ανεύρεσης της Αρκαδίας όμως πολλοί διστάζουμε να τον πραγματοποιήσουμε. Διανύουμε άτολμα αυτή την διαδρομή ανήξεροι κρατώντας επιφυλάξεις για το φινάλε. Ελπίζουμε πολλά ;Φτάνουμε στο τέλος και δυστυχώς ανακαλύπτουμε ότι εγκαταλείπουμε αυτό το μάταιο κόσμο χωρίς να έχουμε ερευνήσει την ζωή μας και χωρίς την επίγνωση της Αρκαδίας. Η διαδρομή είναι ευχάριστη αλλά κρύβει δεσμεύσεις, συμβιβασμούς, σχέσεις ανεκπλήρωτου έρωτα, έλλειψη εμπιστοσύνης, στρές, θλίψης, απογοήτευσης, αποτυχημένης επαγγελματικής καριέρας η πιο απλά ανακαλύπτουμε ότι ζούμε χωρίς να βιώσουμε την ομορφιά της ζωής μας; Θέλεις να ζήσεις στην Αρκαδία; Αξίζει ή είναι ανέφικτο όνειρο; Πόσο υπεύθυνα θα την αναλάβεις ή θα την αναβάλεις την διαδικασία ; Είσαι αποτυχημένος επειδή αντιμετώπισες πολλές δυσκολίες που σε λύγησαν; Είσαι αδύναμός ή δεν είχες το κουράγιο να ακολούθησες το όνειρο; Σου φταίνε οι καταστάσεις που εσύ δεν εκπλήρωσες τον προορισμό σου; Η Αρκαδία είναι ο σκοπός σου για την απόλυτη ευτυχία και κυρίως την αυτογνωσία. Πόσο πάλεψες, πόσο διεκδίκησες την δική σου Αρκαδία; Πότε θα ανακαλύψεις ότι η Αρκαδία ήταν δίπλα σου ενώ εσύ την έψαχνες μακριά;

ο Γιατρός Κένταυρος

Ο ΓΙΑΤΡΟΣ ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ Τέρας της Φύσης , στοιχειό της φαντασίας ή δημιούργημα ανθρώπινης παιδείας;; Ο Φόβος του εξουσιαστή γιατρού μελετήθηκε πολύ στην δεκαετία του 80 και συνέβαλε ώστε στα δικαιώματα των αποφάσεων να συμμετέχει ο ασθενής εκτός της καθοριστικής ζωής ή θανάτου (περι ευθανασίας) και αναπτύχθηκε στα πολιτισμένα κράτη. Εκεί που εξουσιαστές πιόνια του πολιτικαντισμού σπέρνουν φτώχια, απομύζηση πόρων , πείνα, αρρώστια και πυραύλους ενώ ακόμα κάτι Κουβανοί , κάτι ονειροπόλοι γιατροί του Κόσμου και χωρίς σύνορα τιμούν τον όρκο του Ιπποκράτη και μοιράζουν χρόνια επιβίωσης εκεί που οι «παράγοντες» του WHO εφευρίσκουν ψεύτικους συναγερμούς( τεχνιτών ) επιδημιών για να ωφεληθούν συγκεκριμένες πολυεθνικές που έχουν τις «λύσεις» εμβόλια στο τσεπάκι! Όταν η Ευρώπη στο βωμό του Β Παγκόσμιου Πολέμου έχασε τόσα νιάτα και ομορφιά ήρθαν τα συστήματα υγείας στο πολίτη σε Ηνωμένο Βασίλειο και Σοβιετική Ενωση να παρέχουν δημόσια καθολική και επιστημονικού επιπέδου παροχή υγείας δωρεάν όχι μόνο νοσοκομειακά αλλά και στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, την διατήρηση των δομών ευεξίας και ασφάλειας στην εργασία και την πρόληψη των ασθενειών. Πρυτάνευσαν τα εμβόλια, οι υγιεινές συνθήκες ζωής και διατροφής, η εξάλειψη των επιδημιών , τα κέντρα υγείας, οι οικογενειακοί γιατροί και οι γιατροί ειδικοτήτων. Το πλάτεμα της επιστήμης την κάνει θελκτική εκλαϊκευμένη αλλά και αντικείμενο εμπορίου και πηγή κέρδους. Μια από τις βασικές ρήτρες του νεοφιλελευθερισμού ήταν ο περιορισμός των δημοσίων κονδυλίων για την δημόσια υγεία και η βίαιη επιβολή στην κοινωνία των 2/3 αποκλεισμένων ή παραδομένων στην ιδιωτική δαπάνη και την εξάλειψη του κοινωνικού κράτους. Σιγά μην πλήρωνε με φόρους η άρχουσα τάξη για τις αρρώστιες που προκαλούσε στην εργατιά της….. Οι γιατροί , ταγοί και υπηρέτες της ιατρικής επιστήμης ,οι Κένταυροι του Πηλίου , οι άριστοι των πανελλαδικών εξετάσεων, οι φόρου νιότης υποτελείς στο καθηγητικό κατεστημένο και οι συνειδητοί πειθαρχικοί υπηρέτες στους ωριμότερους της εμπειρίας και της γνώσης αυτής της τέχνης εκπαιδεύτηκαν για τα καλύτερα. Απολαμβάνουν όμως την τυχαία εμπιστοσύνη και τα φρούδα όνειρα περι ατομικιστικής ευημερίας ενιοτε εις βάρος του όρκου, των πελατών τους και των αδηφάγων κανόνων της εμπορικής αγοράς. Το ελληνικό κράτος με 30 χρόνια καθυστέρηση από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη ξεκινά ένα ημιτελές σύστημα δημόσιας υγείας το 1985 τροφοδοτούμενο από άπειρες ατέλειες .Σήμερα μετά από 8 χρόνια χρεοκοπίας με περιορισμένους πόρους και εξαναγκασμό σε 63% ιδιωτικές δαπάνες έχουμε τηλεγραφικά να επισημαίνουμε :

1. Λόγω του γεωγραφικού ανάγλυφου της χώρας η κάλυψη σε αγροτικούς γιατρούς πρέπει να υπερβαίνει το 90% με κίνητρα και υπουργικές διευκολύνσεις. Το αντίδωρο της παραμονής του πληθυσμού στην ύπαιθρο ανυπέρβλητο. 2. Ενίσχυση κτιριακή και στελεχιακή των αγροτικών και αστικών κέντρων υγείας. Η Πρωτοβάθμια έχει παρελθόν σε αυτή τη χώρα τα ΙΚΑ της γειτονιάς (μερικά με οικογενειακούς γιατρούς) και εξειδικευμένους πιά και μπορεί να έχει συμπληρωματικό μέλλον τα ΤΟΜΥ όπου χρειάζονται και όπου ελλείπουν. 3. Σε μια χώρα με 2500 γενικούς ιατρούς οι 400 στο δημόσιο με τις καλύτερες των προοπτικών δεν συνάδει σύστημα παραπομπών. Ο Έλλην ασθενής χρειάστηκε 25 χρόνια στην ΠΦΥ να προσαρμοστεί στο προγραμματισμένο ραντεβού δεν θα υποταχθεί σε υποχρεωτικό προσανατολισμό των αναγκών του σε ένα ελλιπές δημόσιο, αλλά δημιουργούμε βορά στην ιδιωτική ιατρική ή στους αδόκητους μηχανισμούς πρωτοβαθμίου στα νοσοκομεία. 4. Σε μια χώρα 75.000 γιατρών με 25.000 από αυτούς στο εξωτερικό όπου και να υπηρετεί κάποιος και με όποια ειδικότητα γίνεται εμφανές ότι παράγουμε γιατρούς για να καταναλώνει η Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία, Αραβία κλπ. Απαιτούνται κίνητρα αυξήσεων μισθών που εμφανώς περιπαίζει περι αυτού οι έχοντες λόγο τροικανοί « σύμβουλοι» 5. Επιπρόσθετα στον ιδιωτικό τομέα κυριαρχούν οι ανασφάλιστοι και απλήρωτοι εργαζόμενοι στις μεγάλες ιδιωτικές γαλέρες, οι πειρατικοί ανεξέλεγκτοι τουριστόγιατροι στα τουριστικά νησιά μας, οι εργασιοβόρες αμυντικές εναρμονισμένες πρακτικές υψηλών κοστολογίων και νοσηλειών στον ιδιωτικό τομέα όπου καθιστούν την Παναγία της Τήνου και την εφευρετικότητα των Ελλήνων υψηλούς ρυθμιστικούς παράγοντες δημόσιας υγείας.!

6. Ηθικοποίηση του ιατρικου κόσμου από παράπλευρες εισπράξεις είτε λιστών συνεδρίων-φαρμάκων είτε ληστών υπερβολικών εργαστηριακών και θεραπευτικών πρακτικών που θα μπορούσαν να αποφευχθούν με μια ενδελεχή κλινική εξέταση. 7. Οι ελλείψεις προσωπικού και εξοπλισμού και της κτιριακής υποδομής είναι προτεραιότητες είναι και ζητούμενη αναγκαιότητα γιατί οι διοικητικοί μηχανισμοί παρεμποδίζουν ή προκαλούν παρελκυστική γραφειοκρατία που πλήττει την καθημερινότητα και ευνοούνται παλιά κατεστημένα. 8. Τα νοσοκομεία έχουν επουλώσει ανίατες πληγές και τώρα καλύπτουν χρόνιες αβελτηρίες και παρασιτικές εργολαβίες. Από τα εξοικονομούμενα χρήματα καλύπτονται ελλείψεις σε φάρμακα και μεγάλες κοινωνικές ανάγκες. 9. Κεντρικές Προμήθειες, ΕΚΑΒ, Μονάδες Εντατικής, Αιμοδοσία, Φυσίατροι, Λογοθεραπευτές, Οπτικοί, ΕΟΠΥΥ, καταπολέμηση ναρκωτικών, ελεγκτικοί μηχανισμοί, αξιολογικά κριτήρια προσλήψεων, ΗΔΙΚΑ, Ακριβά φάρμακα, Πρόνοια τεράστια κεφάλαια ήδη θεσμικών αλλαγών και απαιτήσεις νέων μεταρρυθμιστικών τομών.

10. Η μακρά αποκάλυψη σκανδάλων καθιστούν την υγεία ένα πίθο των Δαναΐδων άνω των 85 δισεκατ. που πρέπει οριστικά να βρουν δίκαιη δίκη, μήνυμα ηθικής και αποκατάσταση των ζημιών του δημοσίου χρήματος όσες τετραετίες και αν χρειαστεί η Ελληνική δικαιοσύνη με την ανεξαρτησία που παρέχουν οι κυβερνήσεις Σύριζα, να περαιώσουν υποθέσεις-σκάνδαλα όπως της Novartis, του ΚΕΕΛΠΝΟ και του Ερρίκου Ντυνάν που κατέστησαν την υγεία Eldorado της απατεωνιάς και της απανθρωπιάς γιατί η διασπάθιση έβλαψε σοβαρά της υγεία όλων μας. 21-4-2018

Θα το καταφέρουν δανειστές και «εταίροι» μας;

Θα το καταφέρουν δανειστές και «εταίροι» μας;

Δημοσίευση:στην Αυγή 14 Απριλίου 2018 Του Χρήστου Ζαβού* Ο συνταξιοδοτικός Ν. 4387/12.5.16 (κ. Κατρούγκαλου) όριζε ότι η διαφορά (προσωπική διαφορά) μεταξύ των παλαιών και νέων συντάξεων θα καλυφθεί με ετήσιες αυξήσεις (στις μειωμένες, εκ του νέου τρόπου υπολογισμού, νέες συντάξεις) ανάλογες με την αύξηση του Εθνικού Εισοδήματος. Με το πολυνομοσχέδιο (Ιανουάριος 2018) και με την τέταρτη αξιολόγηση η Ελλάδα εκβιάστηκε από τους δανειστές - «εταίρους» της, να μειώσει από 1ης.1.2019 τις παλαιές συντάξεις μέχρι και 18%. Έτσι οι δανειστές - «εταίροι μας» πέτυχαν δύο στόχους: α) Μέσω της μείωσης της χρηματοδότησης των ασφαλιστικών ταμείων (ΕΦΚΑ) κατά περίπου 1,2 δισ. να αυξήσουν τις εισπράξεις τους έναντι του δημοσίου χρέους και β) να επιβάλουν εκλογή κυβέρνησης της αρεσκείας τους, επειδή ο επανυπολογισμός και η μείωση των παλαιών συντάξεων θα αγανακτούσε και θα εξουθένωνε οικονομικά εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες. Γιατί δεν πρέπει να μειωθούν οι συντάξεις: 1. Διότι το εξοικονομούμενο κατ' έτος ποσόν είναι σαφώς μικρότερο από 1,2 δισ., επειδή ο αριθμός των παλαιών συνταξιούχων που αποβιώνουν κάθε χρόνο είναι μεγάλος λόγω της προχωρημένης κατά κανόνα ηλικίας τους. 2. Διότι κάθε παλαιός συνταξιούχος συντηρεί με τη σύνταξή του και άλλα άτομα: τη σύζυγο, παιδιά, εγγόνια κ.λπ. Άρα ο πληττόμενος πληθυσμός πολύ μεγάλος. 3. Όσο αυξάνεται η απασχόληση, θα εισπράττει περισσότερες και μεγαλύτερες εισφορές ο ΕΦΚΑ, ενώ το ποσοστό του προϋπολογισμού που ενισχύει τον ΕΦΚΑ θα μειώνεται. 4. Δεν υπηρετεί την αρχή της Κοινωνικής Δικαιοσύνης, διότι δεν τέθηκε ένα πλαφόν, να απαλλάσσονται της μείωσης (δηλ. της κατάργησης της προσωπικής διαφοράς), π.χ. όσοι παίρνουν καθαρά στον τραπεζικό τους λογαριασμό 1.200 ευρώ ποσό, που αντιστοιχεί σε ετήσιο εισόδημα έως 14.400 ευρώ. 5. Κάθε μείωση εισοδήματος της κατώτερης εισοδηματικής τάξης, λόγω της υψηλής της οριακής ροπής προς κατανάλωση, μειώνει άμεσα την κατανάλωση, στη συνέχεια τη ζήτηση και την παραγωγή και (ξανα)φέρνει ύφεση, ή μείωση της ανάπτυξης. Ο οικονομολόγος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού Κώστας Βεργόπουλος είχε επισημάνει στις 9.7.17 στη «Νέα Σελίδα»: «Οι περικοπές μισθών και συντάξεων έχουν υπερβεί κάθε όριο. Αυτονόητο επακόλουθο είναι η προϊούσα νέκρωση της εσωτερικής αγοράς, των επενδύσεων και της απασχόλησης». 6. Είναι μέτρο αντιφατικό και οξύμωρο το να ενισχύεις με κοινωνικό μέρισμα την κατώτερη ομάδα της χαμηλότερης εισοδηματικής τάξης και αυτά τα χρήματα να τα παίρνεις από τη μεσαία ομάδα της χαμηλότερης εισοδηματικής τάξης! Είναι αυτό, έστω σχετική, αναδιανομή; 7. Η μεγαλύτερη αδικία είναι ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι θα υποστούν τις μεγαλύτερες μειώσεις, 18%, δηλ. εκείνοι που πλήρωσαν μόνοι τους τις ασφαλιστικές τους εισφορές χωρίς τη συμμετοχή εργοδότη. 8. Αντιβαίνει σε ό,τι πιστεύουμε σε ό,τι εκπροσωπούμε, σε ό,τι ονειρευόμαστε. Αποτελεί Εφιάλτη (εκείνον των Θερμοπυλών) και σπρώχνει εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες προς την Ακροδεξιά.

Τα αντίμετρα είναι μία θετική κατάκτηση, αλλά δεν αντιστοιχίζονται με τα υποκείμενα σε μείωση των συντάξεων πρόσωπα. Οι συνταξιούχοι θέλουν να αγοράσουν λάδι, ψωμί, φασόλια, μακαρόνια κ.λπ. Και τα αντίμετρα τους δίνουν δωρεάν διαδρομές, δηλ. 12 ευρώ τον μήνα, ή κατάργηση συμμετοχής στα φάρμακα, δηλ. εξοικονόμηση 15-20 ευρώ, όταν χάνουν 1.800 ευρώ ετησίως από τη μείωση των συντάξεων συν 600 ευρώ περίπου από τη μείωση του αφορολόγητου. Στον βαθμό που θα ανακτήσουμε (Αύγουστος 2018) τη δυνατότητα να καθορίζουμε εμείς το πώς θα πετυχαίνουμε τους οικονομικούς στόχους και εφόσον μέτρα - αντίμετρα έχουν ουδέτερο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, καταργήστε και μέτρα και αντίμετρα. Ο π. αν. υπουργός Οικονομικών Τρύφων Αλεξιάδης έχει δηλώσει (εφημ. «Documento») ότι υπάρχει καθυστέρηση στην εφαρμογή συστήματος ηλεκτρονικού ελέγχου στα καύσιμα (σε διυλιστήρια, δεξαμενόπλοια, φορτηγίδες, βυτιοφόρα, δεξαμενές κ.λπ.), από την οποία το Δημόσιο χάνει έσοδα περίπου 1,3 δισ. και περισσότερα ετησίως. Υπάρχουν, λοιπόν, υποκατάστατα και ισοδύναμα μέτρα. Έτσι, λοιπόν, τίθεται το ερώτημα, θα το καταφέρουν (οι Σόιμπλε, Ντάισεμπλουμ, Λαγκάρντ) και ό,τι αυτοί εκπροσωπούν να εκπαραθυρώνουν εκβιαστικά κυβερνήσεις, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την πατρίδα μας και τον λαό, ή θα διαπραγματευθούμε και θα αποφύγουμε τη νέα μείωση των συντάξεων; Θα το καταφέρουν; * Ο Χρήστος Ζαβός είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, πρ. οικον. συμβ. ΜμΕ