Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

Παλιό καλό Αμπέλι

Παλιό, καλό αμπέλι Καρτερός Θανάσης Δημοσίευση:ΑΥΓΗ την 01 Ιανουαρίου 2017 2017! Άμα έχεις γεννηθεί κάπου στα τέλη της δεκαετίας του σαράντα, ένα σφίξιμο σε πιάνει όσο και να 'ναι, πρωτοχρονιάτικα. Βρε πώς φεύγουν τα χρόνια, τα καημένα τα νιάτα, τι γρήγορα που περνούν, και λοιπά. Πρωτοχρονιά του εξήντα οχτώ στις φυλακές Λευκάδας, Πρωτοχρονιά του εξήντα εννιά στις φυλακές Αβέρωφ, Πρωτοχρονιά του εβδομήντα, στον Κορυδαλλό. Με τον Κύρκο, τον Φαράκο, τον Φιλίνη. Και τους τότε νέους που τώρα βολοδέρνουν στις ακτές της τρίτης ηλικίας, μεταξύ επιθυμίας και δυνατότητας. Όσοι στάθηκαν τυχεροί και βολοδέρνουν ακόμα, γιατί δεν είναι και λίγοι εκείνοι που έφυγαν με το μαύρο καράβι.
Ποιος να το φανταζόταν, όταν στηνόταν ο Συνασπισμός, όταν πέφταμε στην αγκαλιά του Μητσοτάκη, όταν γινόταν μπάχαλο το ΚΚΕ, όταν εξελισσόταν ο συλλεκτικός ΣΥΝ σε πολυσυλλεκτικό ΣΥΡΙΖΑ, ότι μια μέρα αυτό το μικρό κόμμα, αυτή η κυνηγημένη από τους εχθρούς και τον εαυτό της παράταξη, θα κέρδιζε εκλογές και θα γινόταν κυβέρνηση. Άκου κυβέρνηση! Θα σε έπαιρναν στο ψιλό αν το έλεγες. Ακόμα κι αν το σκεφτόσουν, θα έπαιρνες εσύ τον εαυτό σου στην πλάκα, την εποχή της μάχης για το καταραμένο 3%. Μπαίνουμε δεν μπαίνουμε, κι αν μπούμε πώς ξαναμπαίνουμε; Και Μαρία με τα κίτρινα, ποιον αγαπάς καλύτερα. Επειδή, όμως η Ιστορία είναι πιο απρόβλεπτη, και πιο εφευρετική απ’ όλους, να που συνέβη κι αυτό. Συνέβησαν και οι εκλογές, και το δικό μας Μνημόνιο, και οι δεύτερες εκλογές, και οι αριστεροί υπουργοί, και ο αριστερός πρωθυπουργός, και οι ΑΝ.ΕΛΛ., και η προσφώνηση «σύντροφε», ή «συντρόφισσα» στο Μαξίμου, και ό,τι δεν υπήρξε ποτέ ούτε ως όνειρο. Μερικά ούτε ως εφιάλτης, για να είμαστε ειλικρινείς. Διότι η αριστερή πλειοψηφία προέκυψε όταν οι «άλλοι» είχαν πλημμυρίσει τη χώρα σκατά. Και ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε την καθαριότητα - και δυστυχώς η μυρωδιά είναι συχνά πολύ ενοχλητική. Έως ανυπόφορη.
Ας κοιτάξουμε και λίγο πίσω, μέρα που είναι. Δεν πειράζει να περπατάμε πότε - πότε στα περασμένα. Όχι για να λέμε καντάδες αφιερωμένες στην αριστερή ευαισθησία και θούρια αφιερωμένα στον αριστερό ηρωισμό. Αλλά γιατί είμαστε, θέλουμε δεν θέλουμε, όχι μόνο μέλλον. Αλλά και παρελθόν. Το αμπέλι μας το έσκαψαν με πολύ κόπο και πολλές θυσίες χιλιάδες άνθρωποι, πριν από μας. Κάθε ρώγα του και κάθε λέξη μας περιέχει κάτι από τον θυμό και τον ιδρώτα τους. Α, ναι, υπάρχει πολλή δουλειά, πολλή γνώση, πολλή αυτοκριτική, πολλή ωρίμανση, πολλή απογοήτευση, πολλή ορθοστασία ακόμα μπροστά μας. Αλλά στο πρωτοχρονιάτικο τραπέζι, το κρασί μας είναι από παλιό, καλό, αμπέλι. Στην υγειά μας, λοιπόν. Και καλή χρονιά.

Τρίτη, 20 Δεκεμβρίου 2016

Η παρακμή της Δυσης

Κώστας Δουζίνας πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών Η παρακμή της Δύσης Η κρίση που ζούμε αποτελεί κορύφωση τριών ομόκεντρων κύκλων που δημιούργησαν και τώρα οδηγούν σταδιακά στο τέλος την ιδέα της Ευρώπης και τη Δύση. Ο πρώτος και μακρύτερος ξεκίνησε τον 15ο αιώνα με την Αναγέννηση, τις ανακαλύψεις και την κατάκτηση του Νέου Κόσμου. Η Ευρώπη έγινε το κέντρο, κεφάλι και κεφάλαιο της Γης οικονομικά, πολιτικά, πολιτισμικά. Τα ευρωπαϊκά πλοία μετέφεραν εμπορεύματα και όπλα, ιδέες και δούλους. Ο κύκλος κλείνει στις μέρες μας. Το κεφάλαιο και το κράτος-έθνος δημιούργησαν την ευρωπαϊκή δύναμη. Η Ευρώπη τα εξήγαγε παντού. Οι αποικίες τα υιοθέτησαν και τα χρησιμοποίησαν στους απελευθερωτικούς αγώνες της Αμερικής, την Ασίας, την Αφρικής. Τώρα τα δημιουργήματά της οδηγούν την Ευρώπη στην παρακμή. Η Ευρώπη δεν είναι πια μια «πνευματική γεωγραφία» αλλά μια χερσόνησος στην άκρη της Ασίας. Οι τεράστιες πληθυσμιακές ροές αποτελούν αποτέλεσμα και αιτία της μεταβολής της παγκόσμιας ισορροπίας. Ογδόντα εκατομμύρια πρόσφυγες, 200 εκατομμύρια οικονομικοί μετανάστες κινούνται προς τις πρώην μητροπόλεις ελπίζοντας να βρουν προστασία και οικονομική ασφάλεια. Πόροι και ισχύς σταδιακά μεταφέρονται από τον Βορρά στον Νότο. Η βίαιη φτωχοποίηση της Ελλάδας είναι προοίμιο και πείραμα για την υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου σε όλη τη Δύση. Ο «σύντομος» εικοστός αιώνας του ευρωπαϊκού εμφυλίου ήταν ο δεύτερος κύκλος. Πόλεμοι μεταξύ της Γερμανίας και των ευρωπαϊκών δυνάμεων και θανάσιμος ανταγωνισμός μεταξύ καπιταλισμού και κομμουνισμού. Ο εμφύλιος έληξε με την ειρήνη μεταξύ Γερμανίας και Ευρώπης και με την ήττα του κομμουνισμού. Το κοινωνικό κράτος, μεγάλη κατάκτηση της Ευρώπης, ήταν δημιούργημα του εμφυλίου, νίκη του εργατικού κινήματος αλλά και παραχώρηση του κεφαλαίου. Θεμελιώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και επιταχύνθηκε με το τέλος της αποικιοκρατίας για να φιλοτεχνηθεί ανθρώπινο πρόσωπο στον καπιταλισμό. Αλλά η πανουργία της Ιστορίας μετέβαλε τη νίκη σε σπέρμα αυτοκαταστροφής. Η σοβιετική αυτοκρατορία κατέρρευσε όταν υιοθέτησε δειλά την αγορά και τον φιλελευθερισμό.
Η νίκη της Δύσης από την άλλη αφαίρεσε τον βασικό λόγο ύπαρξης του κοινωνικού κράτους. Ετσι και οι δύο μεγάλες επιτυχίες της μεταπολεμικής Δύσης υποχωρούν: ο εθνικισμός και η ξενοφοβία επιστρέφουν στο Brexit, στη Λεπέν, στον Χόφε και στον Βίλντερς. Η οικονομική ευημερία στηριγμένη στην αλληλεγγύη χάνεται στις στρατιές των ανέργων, των φτωχών, της ιστορικά πιο μορφωμένης νέας γενιάς που αποτελεί το πρεκαριάτο. Ο τρίτος κύκλος της «νέας παγκόσμιας τάξης» και του «τέλους της Ιστορίας» ξεκίνησε το 1989. Ο νεοφιλευθερισμός ως ύστατο στάδιο της Ιστορίας. Αλλά η διαλεκτική εκδικήθηκε πάλι. Ο θρίαμβος του καπιταλισμού και η εξάλειψη του αντίπαλου δέους αποθράσυναν τις ελίτ και οδήγησαν στο διαζύγιο τον γάμο ευκαιρίας καπιταλισμού και δημοκρατίας. Οι «αγορές» επιβάλλονται στους λαούς, οι εκλογές αντιμετωπίζονται ως ασήμαντες λεπτομέρειες, η κοινωνική δικαιοσύνη γελοιοποιείται, τα επιδόματα στους ασθενέστερους θεωρούνται από τις ελίτ απαγορευμένα ψίχουλα και δωροδοκίες. Ο Σόιμπλε και ο Μητσοτάκης ανταγωνίζονται για το τίτλο «Σκρουτζ 2016» που καταργεί τα Χριστούγεννα. Ο Βορράς κατηγορεί τον Νότο για τεμπελιά, ο Νότος τον Βορρά για αναλγησία, οι ταξικές διαφορές γίνονται ξανά εθνικές εντάσεις. Η Ευρώπη-φρούριο χτίζει φράκτες και ανοίγει υγρούς τάφους. Αλλά η πανουργία της Ιστορίας ξαναχτυπά: η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων και ανθρώπων κατάστρεψε την κοινωνική συνοχή, η κοσμοπολίτικη ενιαία αγορά εγκαταλείπεται, για να σωθεί ο καπιταλισμός. Ο Οσβαλντ Σπένγκλερ δημοσίευσε τον πρώτο τόμο τής «Παρακμής της Δύσης» το 1918. Είχε δίκιο. Η συστηματική μεταφορά πόρων και ισχύος από τη Δύση στην Ανατολή ξεκίνησε στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα και κάνει τον εικοστό πρώτο τον αιώνα μιας νέας παγκόσμιας ισορροπίας. Στο σημαντικό βιβλίο «The Rise and Fall of Great Powers: 1500-2000» ο ιστορικός Paul Kennedy υποστηρίζει ότι η άνοδος μιας μεγάλης δύναμης εξαρτάται από τους διαθέσιμους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους και την οικονομική της σταθερότητα. Η παρακμή αρχίζει όταν προσπαθεί να επεκτείνει και εντείνει την επιρροή και κυριαρχία της πέρα από τις οικονομικές δυνατότητές της (αυτοκρατορικό overstretch). Οταν η Αμερική φτερνίζεται, έλεγαν στη δεκαετία του ‘50, ο κόσμος παθαίνει πνευμονία. Αλλά, όπως σημειώνει ο Kennedy, η συμμετοχή των ΗΠΑ στην παγκόσμια παραγωγή και στο εμπόριο μειώνεται συνεχώς από τη δεκαετία του ‘60. Σήμερα η Αμερική από μεγαλύτερος δανειστής έγινε ο μεγαλύτερος οφειλέτης στον κόσμο, με το χρέος της να αυξάνεται κατακόρυφα. Η Κίνα, ο μεγάλος αντίπαλος, κατέχει ένα μεγάλο μέρος του.
Οι στρατιωτικές υποχρεώσεις της Αμερικής αυξάνονται συνεχώς και περιορίζουν τη δυνατότητα άσκησης αναπτυξιακών πολιτικών. Οι επενδύσεις περιορίζονται, οι φόροι αυξάνονται και οδηγούν σε σμίκρυνση του ΑΕΠ και σε συγκρούσεις για τη διανομή του απονομιμοποιώντας τους πολιτικούς διαχειριστές της κρίσης. Για τον Kennedy, η Αμερική μοιάζει με τη Μεγάλη Βρετανία λίγο πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εχει τον ίδιο αριθμό βάσεων, μειούμενη ικανότητα να χρηματοδοτεί τα αμυντικά βάρη και οικονομική στασιμότητα. Χρειάζεται λοιπόν να διαχειριστεί την παρακμή της. Μια απάντηση είναι ο Τραμπ και οι Ευρωπαίοι εθνικιστές. Ο προστατευτισμός και ο απομονωτισμός επιστρέφουν. Δεν βρισκόμαστε στο τέλος της Ιστορίας, αλλά στο τέλος της «ιδέας της Δύσης» και των ΗΠΑ ως πρωταγωνιστή του ελεύθερου εμπορίου και διεθνή σερίφη. Ο Imr Moussa, πρόεδρος του Αραβικού Συνδέσμου, έλεγε το 2002 ότι μια επίθεση στο Ιράκ θα άνοιγε «τις πύλες της Κόλασης». Είχε κι αυτός δίκιο. Σήμερα η Pax Americana μετατράπηκε σε αυτοκρατορία του χάους, με ανασφάλεια και αταξία παντού. Στο Αφγανιστάν, το Πακιστάν, την Υεμένη, τη Συρία και τη Λιβύη οι φιλοαμερικανικές δυνάμεις βρίσκονται σε υποχώρηση και οι δυτικές παρεμβάσεις χειροτερεύουν την κατάσταση. Η πτώση των αυτοκρατοριών ξεκινάει όταν το κέντρο δεν μπορεί να ελέγξει τα σύνορά του. Κομβική στιγμή στην πτώση της σοβιετικής αυτοκρατορίας ήταν το Αφγανιστάν. Οταν η Σοβιετική Ενωση αποφάσισε να καθαρίσει τα σύνορά της από τους μουτζαχεντίν, προκάλεσε την αρχή του τέλους της. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες όπλισαν τους αντάρτες για να κάνουν το Αφγανιστάν «σοβιετικό Βιετνάμ». Η CIA πέτυχε τον σκοπό της, αλλά ταυτόχρονα βοήθησε στη γιγάντωση του τζιχαντισμού, την εξαγωγή του σε όλο τον κόσμο και εν καιρώ την εισαγωγή του στην καρδιά της Δύσης, με συμβολική αρχή τις επιθέσεις στις 9/11. Η επέκταση του τζιχαντισμού, της τρομοκρατίας και της πολιτικής του εκφοβισμού, που τις ακολούθησε, συνετέλεσε στη δημιουργία ενός παγκόσμιου κράτους έκτακτης ανάγκης. Εχουμε την καθολική παρακολούθηση των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, την αύξηση της καταστολής, των εξουσιών της αστυνομίας και των μυστικών υπηρεσιών, το χτίσιμο τειχών, την επιβολή της κατάστασης εξαίρεσης σε όλη τη Δύση. Η οικονομική και πολιτική παρακμή οδηγεί σε μια νέα περίοδο αυταρχικής δημοκρατίας και ενός καπιταλισμού με απάνθρωπο πρόσωπο. Ζούμε την παρακμή της Δύσης. Μόνη ελπίδα να στραφούν οι δικαιολογημένες αντιστάσεις των λαών από τον ακροδεξιό στον αριστερό λαϊκισμό (http://www.efsyn.gr/arthro/mathainontas-apo-brexit-kai-ton-tramp). Η Αριστερά έχει τεράστια ευθύνη να φτιάξει μια νέα φαντασιακή τάξη κοινωνικής αλλαγής πέρα από τη διαχείριση της κρίσης. Τα σημάδια της δεν φαίνονται ακόμη. *Ο Κώστας Δουζίνας είναι βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και καθηγητής Πολιτικής και Νομικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου

Κυριακή, 13 Νοεμβρίου 2016

Η «τυφλή» δικαιοσύνη πίσω απ’ τον επίδεσμο

Η «τυφλή» δικαιοσύνη πίσω απ’ τον επίδεσμο Νικολόπουλος - Eliès Γιώργος Δημοσίευση στην ΑΥΓΗ : 01 Νοεμβρίου 2016 Αυτό που έχει σημασία στην απόφαση είναι ότι η πλειοψηφία των δικαστών επέλεξε στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο να κρίνει με γνώμονα ένα χαρακτηριστικό που τη διακρίνει. Τον συντηρητισμό. Η συντήρηση του status quo εν προκειμένω δεν είναι οι κυβερνήσεις (οι οποίες έρχονται και παρέρχονται), αλλά τα επιχειρηματικά συμφέροντα, τα οποία δεν παρέρχονται με τις κυβερνήσεις, καθώς είναι βαθιά ριζωμένα στον κοινωνικό ιστό. Οι νόμοι και οι δικαστικές αποφάσεις δεν είναι θέσφατα. Είναι ανθρώπινα δημιουργήματα. Συνεπώς κρίνονται και πρέπει να κρίνονται αυστηρά εντός του δημοκρατικού πλαισίου. Δεν θα περιμένω να δω το σκεπτικό της απόφασης για να γράψω, όπως τονίζουν οι περισσότεροι νομικοί, γιατί απλώς δεν χρειάζεται. Είναι δεδομένο πως και οι δύο ερμηνείες (υπέρ - κατά) βασίζονται στις γνωστές από τον Ιανουάριο γνωμοδοτήσεις - προσεγγίσεις συνταγματολόγων τις οποίες έχουμε μελετήσει και υιοθετήσει σχεδόν όλοι οι νομικοί. H δυνατότητα, με σεβασμό στο Σύνταγμα, να υποστηρίξουμε τη μία ή την άλλη ερμηνεία στον δημόσιο λόγο μας κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα επιβεβαιώθηκε από το αποτέλεσμα 14-11, το οποίο καθιστά και τις δύο ερμηνείες λογικές. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι 13-12 ή 12-13 ή 11-14. Αυτό που έχει σημασία στην απόφαση είναι ότι η πλειοψηφία των δικαστών επέλεξε στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο να κρίνει με γνώμονα ένα χαρακτηριστικό που τη διακρίνει. Τον συντηρητισμό. Η συντήρηση του status quo εν προκειμένω δεν είναι οι κυβερνήσεις (οι οποίες έρχονται και παρέρχονται), αλλά τα επιχειρηματικά συμφέροντα, τα οποία δεν παρέρχονται με τις κυβερνήσεις, καθώς είναι βαθιά ριζωμένα στον κοινωνικό ιστό. Περίπου τρεις δεκαετίες υπάρχει η συγκεκριμένη τέταρτη εξουσία των ΜΜΕ χωρίς να έχει άδειες, τρεις δεκαετίες παρανομίας και αντισυνταγματικότητας. Σε αυτήν την παραδοχή την προηγούμενη Τετάρτη οι 14 δικαστές έκριναν πως το 30ετές αυτό λάθος δεν πρέπει να διορθωθεί με ένα νέο λάθος, ρίχνοντας εκ νέου την ευθύνη στη νομοθετική εξουσία, της οποίας οι επανειλημμένες προσπάθειες να συναινέσει για την επιβεβλημένη συγκρότηση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) αποδείχθηκαν άκαρπες. Είναι αυτονόητο ότι δεν εκτιμήθηκε το πραγματικό γεγονός της ανυπαρξίας συγκροτημένου ΕΣΡ και της εξ αυτού αδυναμίας άσκησης των αρμοδιοτήτων του.
Παράλληλα, όσον αφορά τη δικαστική εξουσία, οι σύμβουλοι της Επικρατείας που βρίσκονται τα τελευταία 30 έτη στα δικαστικά έδρανα έχουν συνυπάρξει όλες αυτές τις δεκαετίες με την τέταρτη εξουσία, άλλοτε με φουρτούνες και άλλοτε με νηνεμία. Όμως έχουν συνυπάρξει, έχουν μετρηθεί και γνωρίζονται. Με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν έχουν υπάρξει ούτε οι μεν ούτε οι δε. Και ο ΣΥΡΙΖΑ μόνο νηνεμία δεν φέρνει, αλλά φουρτούνες και τομές στο πολιτικό σύστημα. Να υπενθυμίσω την άσκηση αρκετών πειθαρχικών ερευνών εναντίον διαπλεκομένων (κυρίως με επιχειρηματίες) δικαστών τον τελευταίο χρόνο. Ίσως ένας έμφυτος συντηρητισμός να αιωρούνταν στην αίθουσα του ΣτΕ το βράδυ της Τετάρτης, ο οποίος έδενε σιωπηλά τους 14 δικαστές. Ίσως και γι’ αυτό οι 14 να προτίμησαν τη στενή ερμηνεία του άρθρου 15 του Συντάγματος και δεν επεκτάθηκαν στην ευρεία (δημόσιο συμφέρον). Ίσως και όχι. Είναι όμως χαρακτηριστικό ότι με την 668/12 απόφαση (με την οποία θεωρήθηκε το Μνημόνιο συνταγματικό) έγινε αποδεκτή μία καινοφανής έννοια του δημοσίου συμφέροντος ως δημοσιονομικού δημόσιου συμφέροντος, υποβαθμίζοντας τα κοινωνικά δικαιώματα. Στην αντίθετη περίπτωση, αν τελικά κρινόταν σύμφωνο με το Σύνταγμα το άρθρο 2α του νόμου 4339/2015, ο ΣΥΡΙΖΑ θα δικαιωνόταν και δικαστικά πλέον για τη μάχη που ξεκίνησε πέρυσι με τη φανερά απαράδεκτη και αντιλαϊκή ρητορική των καναλιών, το καλοκαίρι του 2015, στο δημοψήφισμα. Αυτός ο πόλεμος εναντίον της διαπλεκόμενης τέταρτης εξουσίας δικαιώθηκε κοινωνικά από την πλειονότητα των πολιτών και συνεχίζει να δικαιώνεται. Μία κοινωνική δικαίωση όμως που παρέβλεψαν οι δικαστές και δεν θέλησαν να συνυπογράψουν το βράδυ της Τετάρτης καθιστώντας τη δικαιοσύνη ακόμα πιο απόμακρη από τους πολίτες και το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Λένε πως η δικαιοσύνη είναι τυφλή και πρέπει να είναι, ιδίως προς τις πολιτικές πιέσεις. Άραγε πρέπει να είναι και προς τους πολίτες; *Ο Γιώργος Νικολόπουλος - Eliès είναι δικηγόρος, υποψήφιος διδάκτορας Συνταγματικού Δικαίου

Παρασκευή, 11 Νοεμβρίου 2016

Από τον Άλμπερτ Σβάιτσερ και τον Τομ Ντούλεϊ στην Ιατρική βάσει ασφαλιστικών εισφορών

Από τον Άλμπερτ Σβάιτσερ και τον Τομ Ντούλεϊ στην Ιατρική βάσει ασφαλιστικών εισφορών Αρβανίτη - Σωτηροπούλου Μαρία Δημοσίευση στην ΑΤΓΗ : 05 Νοεμβρίου 2016 19:00 Τομ Ντούλευ Επειδή πολλά ακούστηκαν πρόσφατα για τη διαφθορά κάποιων ΜΚΟ, θα ήταν έγκλημα να μηδενισθεί η αυτοθυσία και η προσφορά όλων όσων εμπλέκονται σε τέτοιες κινήσεις. Ο μόνος τρόπος προστασίας είναι η ενεργός συμμετοχή και η διαφάνεια σε κάθε ΜΚΟ, ειδικά αν είναι πολυεθνική Είναι γεγονός ότι και κατά τον 21ο αιώνα η πλειονότητα των κατοίκων της Γης στερούνται στοιχειώδους ιατρικής περίθαλψης και ότι σήμερα οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), όπως οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα και οι Γιατροί του Κόσμου έχουν αναλάβει αυτή τη δύσκολη αποστολή. Η Ιατρική σε αυτό το πεδίο είναι πρόσφατη κατάκτηση. Μόλις τον 19ο αιώνα ξεκίνησε η στοιχειώδης περίθαλψη των τραυματιών πολέμου χάρη στις προσπάθειες της Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ στον πόλεμο της Κριμαίας και του Ερρίκου Ντυνάν μετά το Σολφερίνο, που οδήγησαν στη δημιουργία του Ερυθρού Σταυρού που απέκτησε κύρος χάρη στην ουδετερότητα και τη συμφωνία μη καταγγελίας των φρικαλέων πράξεων των εμπλεκομένων που περιέχονται στο Καταστατικό του. Οι ιατρικές ΜΚΟ (Medecins du Monde, ΜSF) άλλωστε δημιουργήθηκαν από την ανάγκη των γιατρών να δημοσιοποιούν όσα βλέπουν και να παίρνουν πολιτική θέση στα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν εξασκώντας την Ιατρική σε δομές παροχής Υγείας όπως ο Ερυθρός Σταυρός.
Δυστυχώς συχνά η πολιτική χειραγωγεί την ανθρωπιστική προσφορά και αξιοποιεί τους ανθρώπους που θυσιάζονται για ιδεώδη. Χαρακτηριστικά παραδείγματα δύο εμβληματικές (αν και όχι ισάξιες) μορφές του 20ού αιώνα: ο Άλμπερτ Σβάιτσερ (1975-1965) και ο Τομ Ντούλεϊ (1927-1961). Και αν κάποιοι πουν ότι αγνοούν πλήρως τον Ντούλεϊ μπορούμε να θυμίσουμε ότι χάρη στο ομώνυμο τραγούδι των Kingston Trio, ο Dr America (Thanh Mo America, όπως τον έλεγαν στο Λάος) υπήρξε η 7η παγκόσμια γνωστή προσωπικότητα για το ανθρωπιστικό του έργο στο Βιετνάμ και είχε προκριθεί στο Βατικανό προς αγιοποίησιν. Η Ιστορία έδειξε ότι ο καθολικός Ιρλανδός, αντικομμουνιστής ομοφυλόφιλος, με την εξαιρετική ικανότητα αυτοπροβολής, που είχε αποβληθεί από την Ιατρική σχολή, ξεκίνησε τη δράση του ως ιατρικός ακόλουθος της στρατιωτικής αποστολής της CIA στη Σαϊγκόν για την προώθηση της «προληπτικής Ιατρικής», για να εξελιχθεί (παρέχοντας ιατρική φροντίδα στους χιλιάδες πρόσφυγες) ως εκπρόσωπος της φιλελεύθερης πολυπολιτιστικής πολιτικής του Κένεντι στο Βιετνάμ, ιδρύοντας και συντηρώντας με την προώθηση του έργου του νοσοκομεία στη μεθόριο Ν. Βιετνάμ - Λάος. Δεν θα ήταν η πρώτη αλλά ούτε η στερνή φορά που ο ανθρωπισμός χρησιμεύει ως όχημα πολιτικών ή και στρατιωτικών σκοπών. Ο Σβάιτσερ, αντίθετα, λουθηρανός, μεγαλωμένος στο θρησκευτικά ανεκτικό περιβάλλον της Αλσατίας, πρώτα χαρισματικός μουσικός και μετασκευαστής οργάνων, αργότερα θεολόγος και φιλόσοφος, μετά τα 30 του σπούδασε γιατρός για να ενσαρκώσει τα πιστεύω του προσφέροντας με ανιδιοτέλεια και οικονομική στήριξη, κυρίως από τις δικές του συναυλίες, ιατρική φροντίδα στους κατοίκους της Αφρικής. Η φιλοσοφία του, που ενσαρκώθηκε στο νοσοκομείο στο Λαμπερενέ, απέδωσε το Νομπέλ Ειρήνης το 1952 και μια από τις καλύτερες ομιλίες, «Το πρόβλημα της ειρήνης», στην ιστορία του θεσμού. Ήδη από το 1952 είχε ενταχθεί με τους Άλμπερτ Αϊνστάιν, Μπέρναλτ Ράσελ και Ότο Χαν στο αντιπυρηνικό κίνημα, με πολλές ομιλίες του κυρίως στο ραδιόφωνο. Θεωρήθηκε αποικιοκράτης και ρατσιστής επειδή έκρινε ότι οι Αφρικανοί δεν ήταν ώριμοι για ανεξαρτησία, αλλά τους θεωρούσε σαν «μικρότερους αδελφούς» του, ενώ κατηγορήθηκε ότι λειτουργούσε πατερναλιστικά και δεν εκπαίδευε τους ντόπιους στη νοσηλεία και τη μαιευτική, όπως είχε ήδη κάνει με επιτυχία ο Sir Albert Cook (1870-1951) στην Ουγκάντα.
Τόσο ο Σβάιτσερ όσο και ο Ντούλεϊ χαρακτηρίζονται εγωκεντρικές προσωπικότητες, που μέσα από θρησκευτικές «ενοχές» προσφέρουν με βασικό κίνητρο την αυτοδικαίωση. Βασικά η αυτοθυσία δεν είναι λογική απόφαση και κανείς άνθρωπος δεν είναι αλτρουιστής από ραφιναρισμένη ανιδιοτέλεια. Η φιλοδοξία δεν είναι ευτελής σκοπός και η ικανότητα για επιτυχημένη προβολή των επιτευγμάτων σου, αν μάλιστα είναι ηρωικά και αξιοπρόσεκτα, δεν είναι επονείδιστη ικανότητα. Προφανώς, εκ του μακρόθεν και εκ των υστέρων, πολλά μπορεί να ειπωθούν και να καταγραφούν για τα κίνητρα και τα λάθη οποιουδήποτε, ειδικά αν έχει τοποθετηθεί κάτω από τους ανελέητους προβολείς της δημοσιότητας. Άλλωστε η απραξία είναι ο μόνος τρόπος να μη γίνουν λάθη. Και οι δύο κατηγορούνται ότι προωθούν μια ιδιότυπη αποικιοκρατική φιλανθρωπία στα δυτικά πρότυπα και ότι περισσότερο ασχολήθηκαν με τη διαφήμιση της δράσης παρά με την επιτόπια προσφορά. Αυτή η κριτική διαχέεται και στη δράση των επιγόνων ΜΚΟ διαγράφοντας τους πραγματικούς κινδύνους που αυτοί οι πρωτοπόροι αντιμετώπισαν και τον ηρωισμό που έπρεπε να επιδείξουν αντιπαλεύοντας τόσο τις ντόπιες συνθήκες όσο και τις κάθε είδους αντιδράσεις του «πολιτισμένου» κόσμου. Χρειάζονται πολιτικές ικανότητες για ν’ αναλάβεις αυτό το έργο, αφού πρέπει να περάσεις από τις συμπληγάδες των θρησκευτικών και πολιτισμικών αντιθέσεων του δυτικού κόσμου στις φυλετικές αντιπαραθέσεις των ντόπιων και τους πραγματικούς κινδύνους των ενδημούντων τροπικών ασθενειών και των ενόπλων συρράξεων από εμπολέμους ή ληστές σε περιοχές χωρίς αστυνόμευση. Ακόμη και αν χρησιμοποιήθηκαν από κάποιους ή αν τα κίνητρα των ίδιων ήταν συμπλέγματα ενοχής ή φιλοδοξία, το γεγονός ότι πολλές ανθρώπινες ζωές σώθηκαν χάρη στις ενέργειές τους και ότι η σύγχρονη Ιατρική παραδόθηκε σε τόπους χωρίς στοιχειώδεις γνώσεις υγιεινής δεν μπορεί ν’ αμφισβητηθεί. Θα μπορούσε ίσως να είναι καλύτερα τα πράγματα σήμερα στις συνθήκες περίθαλψης στο Βιετνάμ ή στην Αφρική, αλλά γι’ αυτό δεν είναι υπεύθυνοι εκείνοι που τη θεμελίωσαν κάτω από τόσο δύσκολες συνθήκες, αλλά όσοι δεν βελτίωσαν στη συνέχεια τις δομές και τις παροχές.
Σήμερα παρατηρούμε αυτοδιάλυση των δομών Υγείας σε όλο τον δυτικό κόσμο και μια άνευ όρων παράδοση της Ιατρικής στους κανόνες της αγοράς. Μπορούμε σήμερα να συζητάμε ακόμη για την ποιότητα περίθαλψης στον Τρίτο Κόσμο, όταν δεν τηρούνται στοιχειώδεις κανόνες ιατρικής κάλυψης στον υποτίθεται πολιτισμένο κόσμο μας; Είναι δυνατόν να επιτρέψουμε να συνεχίζεται για πολύ η κατασπατάληση πόρων για αισθητικές επεμβάσεις, όταν δεν καλύπτεται δωρεάν ούτε η ασπιρίνη; Δυστυχώς, όπως αποδείχθηκε στις ΗΠΑ με το σύστημα υγείας (Healthcare), σήμερα ο μέσος άνθρωπος νιώθει άνετα τοποθετώντας την Υγεία στο χρηματιστήριο και πιστεύοντας ότι μόνον όσοι πληρώνουν εισφορές έχουν δικαίωμα στη στοιχειώδη περίθαλψη. Στόχος της Ιατρικής από τη γέννησή της, σύμφωνα με τα ιπποκρατικά ιδεώδη, είναι η περίθαλψη των πασχόντων και η προστασία των ασθενών με κάθε τίμημα. Σήμερα βιώνουμε τον παραλογισμό να καλείται ο γιατρός να παρέχει ιατρική φροντίδα ανάλογη με την ασφαλιστική κάλυψη και όχι με τις ανάγκες υγείας του κάθε ασθενούς. Ο γιατρός έχει εκπαιδευθεί να αντιμετωπίζει την παντοδυναμία του θανάτου με μικρές καθημερινές νίκες της τέχνης του, με μια παράταση του εφήμερου της Υγείας απέναντι στην αέναη επιδρομή των ασθενειών. Κάθε ζωή που κερδίζεται είναι πολύτιμη για την Ιατρική. Κάθε ζωή, από το νεογέννητο μέχρι τον αιωνόβιο, από την Αφρική και το Βιετνάμ μέχρι την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, έχει την ίδια αξία. Οι ηρωικές προσπάθειες ανθρώπων που καταφέρνουν να σώσουν ζωές ή ν’ απαλύνουν τον πόνο, όταν προβάλλονται, δεν μπορεί να ζυγίζονται ίσα με τα καμώματα των σταρ. Ακόμη και αν ήταν έγκλημα η αυτοπροβολή, δεν διαγράφονται τα αποτελέσματα των πραγματικών αγώνων. Άλλωστε η UNICEF πάγια πια αξιοποιεί τη λάμψη των σταρ για να ενισχύσει το έργο της σώζοντας κάποια παιδιά με τηλεοπτικούς μαραθωνίους. Όμως, ακόμη και αν πραγματικά χρησιμοποιούνται άθελα από τρίτους για άλλους στρατηγικούς στόχους, οι προσπάθειες για να κερδηθούν κάποιες ανθρώπινες ζωές δεν πρέπει να σταματήσουν.
Επειδή πολλά ακούστηκαν πρόσφατα για τη διαφθορά κάποιων ΜΚΟ, θα ήταν έγκλημα να μηδενισθεί η αυτοθυσία και η προσφορά όλων όσοι εμπλέκονται σε τέτοιες κινήσεις. Ο μόνος τρόπος προστασίας είναι η ενεργός συμμετοχή και η διαφάνεια σε κάθε ΜΚΟ, ειδικά αν είναι πολυεθνική. Με στόχο πάντα την ανακούφιση του αδύναμου συνανθρώπου, την αλληλεγγύη χωρίς φραγμούς. Γιατί η Ιστορία ποτέ δεν τελειώνει, οι επιτήδειοι πάντα θα καραδοκούν και οι προκλήσεις δεν σταματούν. Το μέλλον θα μας δείξει καθαρότερα το σωστό και το λάθος στην κάθε πράξη μας. Δε μπορούμε να προβλέψουμε τα πάντα γιατί είμαστε άνθρωποι και κανείς δεν είναι παντογνώστης. Αρκεί να δρούμε και να μην καθόμαστε στην ασφάλεια του καναπέ μας. Και άμποτε και Σβάιτσερ και Ντούλεϊ να ξαναγεννηθούν για να εμπνεύσουν κι άλλες γενιές, στα χνάρια του Ιπποκράτη. Κι ας κατηγορηθούν αργότερα από τους αργόσχολους γραφιάδες.
Μαρία Αρβανίτη-Σωτηροπούλου, γιατρός, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ιατρικής Εταιρείας για την Προστασία του Περιβάλλοντος κατά της Πυρηνικής και Βιοχημικής Απειλής. (http://mariasot.blogspot.gr/p/blog-page.html)